الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
221
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
وظيفه خدا و پيامبر مجبور ساختن نيست ، بلكه نشان دادن راه و ارائه طريق است و اين كار انجام شده است . ضمنا جمله ذلِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ( كسانى كه قبل از آنها بودند نيز همين گونه انجام دادند ) يك نوع دلدارى براى پيامبر است كه بداند اين كارهايى كه آنها مىكنند همانست كه بر سر همه پيامبران آوردهاند ، محزون مباش و سخت استقامت كن و بايست كه خدا يار و ياور تو است . به دنبال اعلام اين واقعيت كه وظيفه پيامبران تنها ابلاغ آشكار است ، آيه بعد اشاره كوتاه و جامعى به وضع دعوت پيامبران كرده ، مىگويد : « ما در هر امتى رسولى فرستاديم » ( * ( وَلَقَدْ بَعَثْنا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا ) * ) . « امت » از كلمه « ام » به معنى مادر و يا به معنى هر چيزى كه ديگرى را به خود ضميمه مىكند آمده است ، و از اين رو به هر جماعتى كه در ميان آنها يك نوع وحدت ، از نظر زمان يا مكان يا تفكر و يا هدف بوده باشد امت ميگويند ، و از بررسى موارد استعمال آن در قرآن كه به 64 مورد بالغ مىشود اين واقعيت تاييد مىگردد . سپس اضافه مىكند كه محتواى دعوت همه اين رسولان اين بود « خداى يكتا را بپرستيد و از طاغوت اجتناب كنيد » ( * ( أَنِ اعْبُدُوا اللَّه وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ ) * ) ( 1 ) . به اين ترتيب دعوت به سوى « توحيد » و « مبارزه با طاغوت » اساس دعوت تمام پيامبران را تشكيل مىداده ، و نخستين چيزى بوده است كه همه بدون استثناء به آن دعوت مىكردند ، چرا كه اگر پايههاى توحيد محكم نشود ، و طاغوتها از جوامع انسانى و محيط افكار طرد نگردند ، هيچ برنامه اصلاحى قابل پياده كردن نيست .
--> ( 1 ) اين جمله در تقدير چنين بوده است ليقول لهم اعبدوا اللَّه . . .